شاگردان
عاقبت تفسیر به رای مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
امام صادق (ع) - شاگردان

بدون ترديد بسيارى از مردم به سبب جهل و نادانى و خود بزرگ بينى گمراه كننده , به زمين مى خورند و اگر اينگونه اشخاص به فكر و انديشه خود اكتفا كنند و از مراجعه به اهل دانش راستين خوددارى نمايند هميشه در بيابان بيكران نادانى سرگردان بوده و خواهند پنداشت كه داناى شريعت هستند. و چه كسى مى تواند راهنماى اين قبيل افراد باشد, جز آن كسى كه عالم به شريعت الهى است , همانطور كه نازل گشته است ؟ به عنوان نمونه , مناظره اى را كه ميان امام صادق (ع ) از يك سو و يك نادان مدعى علم و دانش از سوى ديگر, درباره صدقه رخ داده , از زبان خود امام مى شنويم :

يك نمونه بارز پيرو هواى نفس و خودخواه و متكبر, شخصى است كه من شنيده بودم مردمان عامى و سطحى او را خيلى بزرگ مى دارند و من هم تمايل پيدا كرده بودم كه او را ببينم , طوريكه او مرا نشناسد.

روزى مشاهده كردم كه عده اى از همان مردمان قشرى و سطحى اطراف او راگرفته اند و او با رفتار فريبكارانه اش مردم را سرگرم كرده است .

بالاخره از مردم جدا شد و راهش را در پيش گرفت و من هم به دنبال او راه افتادم و با چشم خود ديدم كه او به يك مغازه نانوائى رسيد و با تردستى خاصى دو عدد نان از دكان نانوا دزديد. من از مشاهده اين وضع , بسيار در شگفت شدم و در دل خويش گفتم : شايد معامله كرد و پول داد و خريد. اما سپس گفتم : اگر پول مى داد و مى خريد, پس چه حاجت داشت كه نان را دزدكى بردارد؟ باز او را دنبال كردم , تا به يك مغازه انار فروشى رسيد. آنجا نيز اين چشم و آن چشم كرد و دو تا انار سرقت نمود. باز در تعجب فرو رفتم . اما در دل گفتم : شايد خريد كرد و پول پرداخت . و بعد به نظرم رسيد كه اگر چنين بود, چه نيازى به دزدى داشت ؟ باز او را تعقيب نمودم . به بيمارى رسيد; دو عدد نان و دو تا انار را جلوى او گذاشت .

من جلو آمدم و پرسيدم : اين چه كارهائى بود كه تو انجام دادى .

گفت : شايد تو جعفر بن محمد هستى ؟ گفتم : بلى .

گفت : آن اصل و نسب براى تو چه سودى دارد كه نادان هستى ؟ (العياذبالله ) .

گفتم : به چه چيزجاهل و نادان هستم ؟ گفت : سخن خدا را كه فرمود: مَن جاءَ بالحَسنه فِله عشرُ امثالِها و من جاءَ بالسّية فِلا يجزى الاّ مثلَها (24) (هر كس يك حسنه و كار نيك انجام دهد, براى او ده برابر پاداش هست و هر كس كار بدى بجا آورد, جز به همان اندازه كيفر نشود.) اينكه ديدى من دو عدد نان دزديدم , دو گناه بيش نكردم و بعد كه دو تا انار سرقت نمودم , دو گناه بر گناهان او افزوده شد; پس اين مى شود چهار گناه . و چون هر يك از نانها و انارها را احسان كردم و صدقه دادم , چهل ثواب به دست آوردم . پس , از اين چهل ثواب , چهارگناه كسر مى شود, براى من سى و شش ثواب باقى مى ماند!

گفتم : مادرت به عزايت نشيند! تو از كتاب خدا بى خبر هستى . آيا نشنيده اى كه خداى تعالى گويد: اِنّما يتقبلُ اللّه مِنَ المتّقين   (جز اين نيست كه خداوند از پرهيزگاران مى پذيرد.) پس تو كه دو عدد نان دزديدى , دو گناه كردى و دو انار هم كه سرقت كردى گناهان تو شد چهار تا و موقعى هم كه آنها را به صاحبانشان برنگرداندى و بدون اجازه مالك آنها به ديگران بخشيدى , بر چهار گناه قبلى چهار گناه ديگر افزودى , نه اينكه چهل حسنه و ثواب به دست آوردى ! او را كه همچنان به سخنان من گوش مى داد و مرا نظاره مى كرد به حال خود گذاشتم و راهم را در پيش گرفتم .

آنگاه امام فرمود: با اين تأويلات زشت و ناخوشايند است كه عده اى گمراه مى شوند و گمراه مى كنند. و چقدر اينگونه تأويلات جاهلانه در ميان مردم فراوان است و تعجب هم نيست پس از آنكه آنان خواستند به جاى چشمه هاى زلال آب , از سراب سيراب شوند.

و اين بود گوهرهاى بسيار ارزنده اى از مناظرات و بحثهاى حضرت امام جعفر صادق (ع ) با افرادى كه از ره هدايت روى بگردانيده و از طريق حق منحرف گشته اند و تازه آنچه ذكر شد, نمونه كوچكى بود از اقيانوس بيكران زندگى علمى امام در مقام استدلال و احتجاج .

کلمات کلیدی:
 
اصحاب و راویان امام صادقعلیه السلام از شیعه مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
امام صادق (ع) - شاگردان

روايان و شاگردان مورد وثوق امام بالغ بر چهار هزار نفر بوده‏اند. پس چگونه ممكن است ما در صفحات محدود اين نوشته به بيان شرح حال همه آنها بپردازيم؟! مع ذلك شايسته آن است كه لااقل به ترجمه و شرح حال مشهورترين راويان موثق امام پرداخته شود تا گوشه ديگرى از ابعاد شخصيت آن بزرگوار روشنتر گردد.

 
ابو سعید ابان بن تغلب بکری جریری مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
امام صادق (ع) - شاگردان

او از روايان و شاگردان امامان سجاد، باقر و صادق علیه السلام بوده و در زمان حيات امام ابى عبدالله صادق علیه السلام به سال 140 يا 141 ق درگذشته است .

هنگامى كه خبر رحلت او به گوش امام رسيد، فرمود: به خدا سوگند مرگ ابان دل مرا به درد آورد. و همين جمله مى ‏تواند نشانگر مقام و منزلت ابان نزد امام صادق علیه السلام باشد.

او چه شخصيتى بوده كه امام، مرگ او را مايه تأثر خاطر و سبب انكسار قلب خويش دانسته است؟!

ابان مردى بسيار دانا و در بحث و مناظره، نيرومند و چيره دست بوده و كافى است جمله امام باقر علیه السلام را در حق او به ياد آوريم كه فرمود: اى ابان! در مسجد مدينه بنشين و به مردم فتوى بده كه دوست دارم در ميان شيعيان من، امثال تو فراوان باشند.

و امام صادق علیه السلام نيز به او فرمود: با مردم مدينه به بحث و گفتگوى علمى بنشين كه دوست دارم در ميان شاگردان من امثال تو فراوان باشند.

اگر ابان فضل و دانش زياد نداشت و در بحث و مناظره زبردست و نيرومند نبود، هرگز امام باقر و امام صادق علیه السلام او را به آنچنان مسؤوليت سنگين و كار دشوارى وا نمى‏ داشتند، زيرا شكست ابان در واقع شكست آنان بوده است .

به هر حال ابان، فقط از امام صادق علیه السلام ،سى هزار حديث نقل كرده است، چنانكه خود امام در اين باره خطاب به ابان بن عثمان فرمود: برو آن احاديث را از ابان بن تغلب بشنو  و از او روايت كن!

ابان بن تغلب نه تنها در علم حديث و كلام تخصص داشته است، بلكه در بسيارى از علوم و دانشهاى متداول زمان خود مانند تفسير، ادبيات، لغت‏شناسى، نحو و قرائت چيره دست و متبحر بوده و از عربهاى اصيل و از آنها مطلب نقل كرده و دست به تأليف كتاب «الغريب فى القرآن» زده و در اين زمينه شواهدى از اشعار عرب برگزيده است .

از امتيازات ابان آنكه دانشمندان اهل سنت با اعتراف به تشيع او، وى را توثيق نموده اند كه از آن جمله مى ‏توان از افراد ذيل نام برد:

احمد، يحيى، ابوحاتم، نسائى، ابن عدى، ابن عجلان، حاكم، عقيلى، ابن سعد، ابن حجر، ابن حبان، ابن ميمونه و بالاخره ذهبى در «ميزان الاعتدال» .

اينان همگى ابان را از تابعين شمرده ‏اند و چه مقامى از اين بالاتر كه احدى نتوانسته مراتب فضل و كمال و دانش و بينش او را منكر شود.

 
ابان بن عثمان احمر بجلی کوفی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
میانگین امتیار کاربران: / 1
ضعیفعالی 
امام صادق (ع) - شاگردان

او گاهى ساكن بصره بوده و گاهى ساكن كوفه و از مردم بصره امثال ابوعبيده معمر ابن مثنى و ابى عبدالله محمد بن سلام نزد او تلمذ كرده و در زمينه‏ هاى شعر و نسب و حوادث تاريخى مطالب بسيارى از او نقل نموده ‏اند.

ابان بن عثمان از امام صادق و امام كاظم علیه السلام حديث شنيده و كتاب بزرگ و خوبى به رشته تحرير در آورده كه جامع حوادث نخستين تاريخ اسلام و مغازى و جريان وفات ورده است و اين سخن نجاشى است: «ابان يكى از اصحاب اجماع امام صادق علیه السلام است كه شش تن بوده ‏اند، بدين ترتيب: جميل بن دراج، عبدالله بن مسكان، عبدالله بن بكير، حمادبن عيسى، حمادبن عثمان و ابان بن عثمان.»

 
اسحاق بن عمار بن حیان صیرفی کوفی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
امام صادق (ع) - شاگردان

او از افراد مورد وثوقى بوده كه از امام صادق و امام كاظم علیه السلام نقل حديث كرده است و برادران او به نامهاى يونس، يوسف و اسماعيل كه در جهان تشيع بيت بزرگى محسوبند و برادر زاده ‏هاى او به نامهاى على و بشيريعين فرزندان اسماعيل كه از شخصيتهاى ممتاز و بارز بوده ‏اند، همگى از محدثان محسوب مى ‏شده ‏اند.

اسحاق و برادرش اسماعيل افرادى دارا و ثروتمند بودند و بدين‏وسيله به ياران و دوستان خود صله و احسان مى ‏كردند؛ از اين رو امام صادق علیه السلام هرگاه آنان را مى ‏ديد مى ‏فرمود: خداوند گاهى دنيا و آخرت را براى برخى يكجا جمع مى ‏كند. و درباره اسحاق، ستايشهاى ديگرى نيز نقل شده است.

 
اسماعیل بن ابی زیاد سکونی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
میانگین امتیار کاربران: / 1
ضعیفعالی 
امام صادق (ع) - شاگردان

«سكون» طايفه‏اى از عرب يمن است. گويند: او در موصل قاضى بوده است و در نقل حديث و روايت هم مورد وثوق. اصحاب ما اماميه بر عمل به روايات او اتفاق نظر دارند. برخى از علماى رجالى او را عامى دانسته‏اند، ليكن چنين چيزى ثابت نشده است .

سكونى در زمينه ‏هاى فقهى، احاديث فراوانى روايت كرده كه اگر سلسله سند تا او خدشه نداشته باشد، همگى مورد عمل فقهاست.

 
اسماعیل بن حیان صیرفی کوفی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
امام صادق (ع) - شاگردان

او برادر اسحاق سالف الذكر است .

كلينى در «اصول كافى» باب برالوالدين، در حديث صحيحى از عمار پدر همين اسماعيل روايت كرده است كه او به امام صادق علیه السلام عرض مى‏ كند: كه فرزندم اسماعيل خيلى به من نيكى مى ‏كند. و امام صادق علیه السلام به عمار مى‏ فرمايد: من اسماعيل را دوست مى ‏داشتم، اكنون محبت و علاقه‏ ام به او خيلى بيشتر گرديد. و چه مقامى از اين بالاتر كه امام، كسى را اين اندازه دوست بدارد؟

 
برید بن معاویه عجلی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
امام صادق (ع) - شاگردان

او از روايان امام باقر و امام صادق علیه السلام بوده و در زمان امام صادق علیه السلام درگذشته است .

او از نظر جلالت و بزرگى شأن نزد اهل بيت به مقام فوق وثاقت رسيده كه امام درباره او و يارانش فرمود: اوتاد روى زمين و سرشناسان دين چهار نفرند: محمد بن مسلم، بريدبن معاويه، ليث بخترى مرادى و زرارة بن اعين.

و در سخنى ديگر فرمود: اصحاب پدرم، زرارة بن اعين، محمد بن مسلم، ليث مرادى و بريد عجلى، مرده و زنده شان مايه آبرو و زينت بوده‏ اند. اينان به پا دارنده عدل و داد و صدق و راستى و از پيشروان و مقربانند.

و در حديثى ديگر فرمود: اين چهار تن، برگزيده و امين خدا بر حلال و حرام اويند. و باز فرمود: اينان نگهبانان دين و امينان پدرم بر حلال و حرام خدايند؛ اينان پيشروان در دنيا و سبقت گيرندگان در آخرت هستند. و بسيارى ديگر از جملات عطرآگين و ستايش ‏آميز كه امام درباره اين نيكان فرموده است.

بريد از جمله اصحاب اجماع امام باقر علیه السلام مى ‏باشد.

 
بکیر بن اعین شیبانی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
امام صادق (ع) - شاگردان

او برادر زراره و از راويان و شاگردان امامين باقر و صادق (عليهما السلام) مى ‏باشد. او نيز در زمان حيات امام صادق علیه السلام وفات يافته و هنگامى كه خبر وفات او به گوش امام رسيد، فرمود: سوگند به خدا، او را خداوند در ميان رسول الله و اميرالمؤمنين فرود آورد . (يعنى در بهشت همسايه آن بزرگوارن شد).

روزى امام صادق علیه السلام يادى از بكير كرد و فرمود: خداوند بكير را مشمول لطف و مرحمت خويش قرار دهد كه قرار داده است .

عبيدالله بن زراره گويد: من كه آن روز نوجوانى بيش نبودم با تعجب به امام نگاه كردم. امام فرمود: البته مى‏ گويم ان شاء الله.

پس، اين بيان امام درباره بكير در بلندى مقام و مرتبه‏اش كافى است. او از موثقان و صالحان فرزندان اعين است و افراد موثق و صالح در ميان فرزندان او كم نبوده‏ اند.

به هر حال از بكير بن اعين راويان موثق و مورد اعتمادى نقل حديث فرموده ‏اند.

 
ابوحمزه ثمالی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
امام صادق (ع) - شاگردان

ثابت بن دينار معروف به ابوحمزه ثمالى از روايان امامان سجاد، باقر و صادق (عليهم السلام) بوده و زمان امام كاظم علیه السلام را نيز ديده و به قولى در سنه 150 ق درگذشته است؛ بنابراين دو سال هم از عصر امامت امام هفتم را درك كرده و به قولى او در مرگ منصور به سال 157 ق. زنده بوده است .

ثمالى مردى بسيار جليل القدر و داراى موقعيت و مقام بزرگى بوده و حضرت امام رضا علیه السلام فرمود است: ابوحمزه، لقمان عصر خويش بوده و توفيق خدمتگزارى چهار امام معصوم: على بن الحسين، محمد بن على، جعفر بن محمد و موسى الكاظم علیه السلام را پيدا كرده است .

و در حديثى ديگر فرمود: او سلمان عصر خويش بوده است .

روزى ابوحمزه در گورستان بقيع بود كه امام ششم او را نزد خود احضار فرمود. وقتى ابوحمزه آمد، امام فرمود: من وقتى تو را مى‏ بينم احساس آرامش مى ‏كنم.

و امام ابوالحسن علیه السلام درباره ابوحمزه گفت: خداوند هرگاه دل مؤمن را نورانى و روشن كند، اينگونه مى ‏شود (يعنى مثل ابوحمزه). و سخنان معصومان در ستايش و تمجيد او فراوان است و همو راوى آن دعاى طولانى، ارزشمند و بليغ و پر محتوا از امام سجاد علیه السلام است كه سحرهاى ماه رمضان خوانده مى‏ شود و به «دعاى ابوحمزه ثمالى» شهرت دارد.

ابوحمزه را علماى اهل سنت هم موثق دانسته و از او حديث روايت كرده ‏اند.

 
« شروع قبلی 7 6 5 4 3 2 1 بعدی انتها »

صفحه 1 از 7